Evlenen bayan, bekarlık soyadını tek başına kullanabilecek

Evlenen bayan, bekarlık soyadını tek başına kullanabilecek

Resmi Gazete’nin bugünkü sayısında yer alan karara nazaran, İstanbul 8. Aile Mahkemesi, yargılamasına baktığı bir davada, 4721 sayılı Türk Uygar Kanunu’nun 187’nci hususunda yer alan, “Kadın evlenmekle kocasının soyadını alır fakat evlendirme memuruna yahut daha sonra nüfus yönetimine yapacağı yazılı müracaatla kocasının soyadı önünde evvelki soyadını da kullanabilir. Daha evvel iki soyadı kullanan bayan, bu haktan yalnızca bir soyadı için yararlanabilir.” kararının anayasaya ters olduğu kararına vardı.

ANAYASAYA ALIŞILMAMIŞ OLDUĞU BELİRTİLDİ

Mahkeme, anılan kanun kararının, bayan ile erkek ortasında eşitsizliğe yol açtığını, bunun anayasaya karşıt olduğunu ileri sürerek, AYM’ye iptal başvurusu yaptı. Yüksek Mahkeme, Türk Uygar Kanunu’nun 187’nci unsurunun anayasaya alışılmamış olduğuna ve iptaline hükmetti. İptal kararı, 9 ay sonra yürürlüğe girecek.

KARARIN MÜNASEBETİ SUNULDU

Anayasa Mahkemesinin kararında, Anayasa’nın 10’uncu hususuna nazaran herkesin eşit olduğu, bu durumun hukukî durumlar için de geçerli olduğu söz edildi. İptali istenen kanunun, evlenen bayanlara, evlenmeden evvelki soyadlarını tek başına kullanma hakkını tanımadığı belirtilen kararda, bunun yanında 1997’deki değişiklikle eşinin soyadının önünde evvelki bekarlık soyadını kullanabilmesinin yasal hale geldiği aktarıldı.

“EŞLER ORTASINDA CİNSİYET TEMELİNDE FARKLI MUAMELE”

Kararda, 4721 sayılı kanunun tarihî süreçte eşlerin evlilik birlikteliğindeki pozisyonlarının eşitlik unsuru çerçevesinde tekrar düzenlendiğini, bu düzenlemelerin temel unsurunun “kadın ile erkek eşitliği” olduğu kaydedildi. Anılan kanunun, eşitlik unsuruna alışılmamış olduğuna işaret edilen kararda, “Erkek, evlenmeden evvelki soyadını evlendikten sonra da tek başına kullanabildiği halde kuralla bayanın evlenmeden evvelki soyadını evlendikten sonra fakat kocasının soyadının önünde kullanabileceği öngörüldüğünden karşılaştırmaya müsait halde emsal durumda olan eşler ortasında cinsiyet temelinde farklı muamelenin yapıldığı açıktır.” kararına yer verildi.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin (AİHM) de emsal taraftaki müracaatlarda, bayanın evlenmeden evvelki soyadını tek başına kullanmasına müsaade verilmemesini ihlal saydığı vurgulanan kararda, AYM ve Yargıtay’ın, soyadına ait uyuşmazlıklarda “AİHM kararlarına uyulması istikametinde içtihat geliştirdikleri” bildirildi.

“BU KURAL ANAYASAYA TERS, İPTALİ GEREKİR”

Anılan kanunun “farklı muamele” nedeniyle anayasaya alışılmamış olduğu belirtilen kararda, “Bu prestijle evlenmeden evvelki soyadının evlendikten sonra da tek başına kullanılması bağlamında bayan ve erkek ortasında kuralla öngörülen farklı muamelenin objektif ve makul bir temele dayanmaması sebebiyle eşitlik unsurunu ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenle kural anayasanın 10’uncu unsuruna karşıttır, iptali gerekir.” değerlendirmesine yer verildi.

Kaynak: AA / İsmet Karakaş – Şimdiki